Niestępowo. Tajemnice zapomnianego cmentarza. Niesamowite informacje.

Niestępowo to szczególna miejscowość. Ostatnio udało mi się wspomnieć trochę o jej historii. Oczywiście istnieje jeszcze wiele wspaniałych faktów związanych z Niestępowem, Sulminem czy okolicznymi miejscowościami. Najpewniej będzie jeszcze okazja, aby przytoczyć te wspaniałe opowieści. Dziś chcę przypomnieć informacje związane z zapomnianym cmentarzem ewangelickim, który znajduje się na terenie Niestępowa oraz rozwikłać po latach pewne historie.

Fakt jego istnienia szczególnie dobrze znany jest starszym mieszkańcom wsi. Tych, którzy niedawno postanowili osiedlić się w tej wspaniałej miejscowości, informacja ta ciągle jednak zaskakuje. Nadal bardzo wielu mieszkańców nie ma pojęcia o istnieniu tego miejsca.

Mapa z informacją o lokalizacji cmentarza.
Źródło: Google.Maps

Cmentarz założony został w II połowie XIX wieku. Położony jest w południowej części wsi na stoku wzgórza i graniczy z młodym lasem liściastym. Prowadzi do niego polna droga. W niedalekim sąsiedztwie znajduje się remiza OSP i szkoła podstawowa.

Karta z 1985 roku

Kartę cmentarza o numerze 15092 sporządzono 30.10.1985 roku. Zapisano w niej, że na terenie cmentarza istniało ogrodzenie z siatki metalowej, osadzonej na słupkach betonowych. Brama wejściowa drewniana z elementami stalowymi. Obszar tego miejsca to 0,21 ha.

Cmentarz założony na rzucie prostokąta obsadzony szpalerem drzew wokół granic. Spisano dwie płyty nagrobne i dodano do ewidencji 9 umocnionych ziemnych mogił. Sporządzono mapę terenu cmentarza i obliczono ilość drzew z podziałem na rodzaj (brzoza, sosna, klon, świerk). Zmierzono również średnice pni wspomnianych drzew. Już w tamtym czasie określono stan cmentarza jako zły. Większość mogił była zdewastowana. Brakowało tablic nagrobnych. Od zniszczenia ocalały jedynie dwie z informacją o pochówku.

W ewidencji fotograficznej z 1985 roku istnieją zdjęcia:

• ogrodzenia ozdobnego mogiły – kute
• tabliczki nagrobnej, metalowej – Johanna Zibuhr 1881-1909 (najstarszy nagrobek)
• fragmentu rozbitej płytki szklanej z datą zgonu (1934 rok)
• płyty nagrobnej z lastrico – Laura Witzke (1920 rok), Emanuel Witzke (1929 rok)

Źródło: zabytek.pl

Cmentarz dziś

W obecnym czasie zły stan cmentarza pogłębia się. Zarośnięty jest krzakami, bzem i trawą. Ogrodzenie widoczne, lecz nieregularne. Słupki betonowe rozpadają się, brakuje siatki i nie istnieje już brama wejściowa na teren cmentarza. Widoczne są ubytki w szpalerach drzew wokół granic. Obszar cmentarza widocznie odstaje charakterem rosnącej zieleni i drzewostanem od pozostałej części lasu, co pozwala szybko go zlokalizować.

Wejście na cmentarz

Na jego terenie znajduje się kilkanaście widocznych nagrobków. Nie istnieją już tablice z informacjami o osobach spoczywających. Istnieje jednak jedna, luźno leżąca pomiędzy nagrobkami, tablica nagrobna z wyrytymi danymi dwóch osób zmarłych. Nadal jest w dobrym stanie.

Historia odkrywa swoje imię, które dotąd nie było tak szczegółowo publikowane

W środkowej części cmentarza znajduje się mogiła ziemna z dość masywnym żelaznym krzyżem. Przez wiele ostatnich lat, miejsce to było bardzo zadbane. Mogiła posiadała nowe, drewniane obrzeże nagrobne, a teren wokół parceli był wysprzątany. Ktoś od wielu lat dbał o to miejsce. Czasami paliły się tam elektryczne znicze.

Udało mi się ustalić, kto spoczywa w tym miejscu. To mieszkaniec Niestępowa – Feliks Rompa. Brat dobrze znanego wszystkim, a szczególnie starszym mieszkańcom wsi – Jana Rompy, który w kwietniu 2017 roku obchodził swoje 100 urodziny. Dziś niestety, pan Jan już nie żyje. Uchodził za osobę, która posiadała dużą wiedzę historyczną na temat Niestępowa i okolic.

To właśnie Jan Rompa z Niestępowa i Walerian Rompa z Australii przez lata opiekowali się grobem swojego brata. W opiece chętnie pomagała im córka pana Jana — Bernadeta Rompa-Lejk mieszkanka Niestępowa.

Biogram:

Feliks Rompa ur. 08.02.1916 w Szarłacie i zm. 14.04.1951 roku

Jan Rompa ur. 26.04.1917 i zm. 04.05.2017

Walerian Rompa ur. 26.04.1925 i zm. 16.07.2014 roku w Australii miasto Hobart

Film z cmentarza:

Tablica nagrobna – trop prowadzi do karczmy...

W przypadku wspomnianej wcześniej tablicy nagrobnej, która nadal w dobrym stanie znajduje się na terenie cmentarza, również udało mi się ustalić i potwierdzić informacje związane z konkretnymi osobami.

Tablica nagrobna pochodzi ze wspólnego grobu Laury Witzke, która urodziła się 13.04.1868 roku i zmarła 08.05.1920 roku i Emanuela Witzke, który urodził się 17.03.1862 roku i zmarł 14.08.1929 roku. Emanuel był właścicielem karczmy/oberży (z niem. Gasthofbesitzer), która dawniej istniała w Niestępowie w rejonie skrzyżowania ulic: Do Czarnego Mostu i Raduńskiej. Jak donosi Gazeta Tucholska z dnia 22 sierpnia 1929 roku — Emanuel w środę około godz. 8 rano popełniając samobójstwo, powiesił się we własnej stodole. Zmarł w wieku 67 lat.

Foto: Informacja prasowa o śmierci właściciela karczmy w Niestępowie Emanuela Witzke.

Źródło: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa. Gazeta Tucholska z dnia 22 sierpnia 1929 roku.

To jeszcze nie koniec tej historii...

[…] Emanuel i Laura byli rodzicami dziecka, któremu nadali imię Laura (po matce). Jako osoba dorosła mieszkała ze swoją siostrą Gertrudą Borską (zd. Witzke) w budynku w Niestępowie, który istnieje do dziś. Laura Witzke była panną. Zmarła w 1985 roku i pochowana została na obecnym cmentarzu parafialnym w Niestępowie. Jej siostra Gertruda zmarła wcześniej w 1963 roku. Po śmierci Gertrudy, Laura z mężem siostry, który nazywał się Bruno Borski, wspólnie mieszkali w miejscu dawnej karczmy.

Niestępowo jest pełne tajemnic i faktów historycznych. Przed nami jeszcze wiele opowieści, które są już w przygotowaniu.